Gisteren moest ik er niet aan denken. Vandaag stapte ik in mijn kajak.
Twee dagen geleden werd ik overvallen door hoofdpijn. Kloppend, met scherpe uitschieters, misselijkheid, duizeligheid, gevoeligheid voor licht. Een migraine zoals ik die wel vaker heb, en die bij mij meestal een dag of twee/drie aanhoudt. De eerste dag was er geen sprake van dat ik iets wilde ondernemen. Mijn lichaam vroeg om stilte, om donker, om rust. En dat gaf ik het.
Maar vandaag voelde het anders. De pijn was over zijn hoogtepunt heen. En hoewel ik nog steeds moe was, een beetje misselijk en nog wat duizelig, nog een (flink) restje hoofdpijn had en zelfs een beetje een koortsig gevoel had, voelde ik iets wat ik niet meteen kon benoemen: het verlangen om te bewegen. Niet om mezelf te dwingen, maar omdat mijn lichaam het leek te vragen. Dus ging ik het water op. Geen grote ronde, wel wat uitdaging in de golven, waardoor ik gefocust moest blijven tijdens het peddelen. En na afloop was de hoofdpijn weg. De duizeligheid weg. Geen misselijkheid meer. Alleen een prettige, aangename moeheid bleef over.
Op het eerste gezicht klinkt dat tegenstrijdig. Bewegen terwijl je migraine hebt? Toch is precies dit, denk ik, de kern van waar het in mijn werk om draait.
Dezelfde klacht, een ander antwoord
We zijn gewend om te denken in vaste regels. Bij hoofdpijn: rust nemen. Bij vermoeidheid: rust nemen. Alsof er voor elke klacht een juist antwoord bestaat dat altijd geldt. Maar zo werkt een lichaam niet.
Dezelfde klacht kan de ene dag om rust vragen en de volgende dag juist om beweging. Niet omdat de klacht anders heet, maar omdat wat eronder ligt anders is. En dat onderscheid, tussen rust nemen omdat je lichaam herstel vraagt en in beweging komen omdat je lichaam doorstroming vraagt, is misschien wel het belangrijkste wat er is.
In de Chinese geneeskunde is daar een mooie taal voor. Sommige klachten komen voort uit leegte: er is te weinig, de reserves zijn op, en dan is aanvullen en rusten de weg. Andere klachten komen voort uit stagnatie: er is juist iets vast komen te zitten, energie die niet meer stroomt, en dan helpt bewegen om de knoop los te maken.
Het lastige is: van buitenaf voelen die twee soms hetzelfde. Allebei kunnen ze hoofdpijn geven, of vermoeidheid, of een zwaar gevoel. De vraag is niet wát je voelt, maar waaróm.
Op de eerste dag van mijn migraine zat de klacht in de leegte-hoek. Bewegen zou mij verder hebben leeggetrokken. Op de tweede dag was de pijn verschoven naar de stagnatie-kant: energie die vastzat en om een uitweg vroeg. Peddelen, buitenlucht, ritme, focus, dat liet precies de vastzittende energie weer stromen. Zelfde klacht, ander mechanisme, tegenovergesteld antwoord.
Het kompas dat je niet in een boek vindt
Dit maakt het interessant. Want hoe wist ik dat vandaag het juiste moment was en gisteren niet? Dat stond in geen enkel protocol. Geen regel, geen schema, geen boek had me dat kunnen vertellen. Het kwam uit iets anders: lichaamsbewustzijn dat ik in de loop van de jaren heb opgebouwd. Het vermogen om van binnenuit te voelen wat mijn lichaam op dit moment nodig heeft, en het verschil te herkennen tussen “ik moet rusten” en “ik moet bewegen”, ook al lijkt de klacht dezelfde.
Dat kompas is betrouwbaarder dan welke vaste regel dan ook. Want een regel geldt voor het gemiddelde, voor iedereen, altijd. Maar jij bent geen gemiddelde, en vandaag ben je niet hetzelfde als gisteren.
En juist dit is wat ik mijn cliënten het liefst meegeef. Niet een lijstje met wat je wel en niet mag. Niet een dieet of een oefening die je klakkeloos volgt. Maar het vermogen om weer te luisteren naar je eigen lichaam, en die signalen te leren verstaan. Wat is dit voor moeheid? Vraagt deze klacht om aanvullen of om ontladen? Om stilstand en rust, of om in beweging komen?
Behandelen is dan niet het overnemen van de regie, maar het teruggeven ervan. Ik kan met massage, Moxa, kruiden en voeding de balans ondersteunen. Maar het duurzame verschil zit erin dat iemand zelf weer leert voelen. Dat het kompas opnieuw geijkt raakt, zodat je het ook zonder mij kunt aflezen.
Leren luisteren is een vaardigheid
Het mooie is: dit lichaamsbewustzijn is geen gave die je hebt of niet hebt. Het is een vaardigheid. Iets wat je kunt oefenen, verfijnen, opnieuw wakker maken, ook als je jarenlang gewend was om over je signalen heen te leven.
Het begint klein. Even stilstaan bij hoe iets voelt voordat je automatisch reageert. Merken of iets je energie geeft of kost. Opmerken dat dezelfde wandeling de ene dag verkwikt en de andere dag uitput, en daar nieuwsgierig naar worden in plaats van jezelf te veroordelen.
Langzaam ontstaat dan iets kostbaars: een innerlijke leidraad die je door je dagen navigeert. Die je vertelt wanneer je moet rusten en wanneer je juist mag bewegen. Wanneer je grenzen moet bewaken en wanneer je ze mag verleggen.
Voor mij was die kajaktocht van vandaag daar een klein, mooi bewijs van. Geen wilskracht, geen doorzetten tegen mezelf in. Gewoon luisteren, en het juiste doen op het juiste moment. Dat is, denk ik, waar echte gezondheid begint. Niet in de perfecte regel, maar in het vermogen om jezelf te verstaan.
Reactie plaatsen
Reacties